N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Jaargang 10, nummer 110
‘Tegen de verrommeling’
Luc Verhey
Het noodzakelijke samenspel tussen regering, parlement en ambtelijke diensten verruwt. Om verrommeling tegen te gaan, zijn spelregels meer dan ooit van belang, met name die over ministeriële verantwoordelijkheid.<br />
<br />
Vlak voor de zomer kwam de Raad van State, het hoogste adviesorgaan van regering en parlement, met een ‘ongevraagd advies’ over de werking van de ministeriële verantwoordelijkheid - de democratische verantwoordingsplicht van ministers tegenover de Tweede en Eerste Kamer.<br />
<br />
Die ministeriële verantwoordelijkheid begint ‘haperingen’ te vertonen, licht Luc Verhey, lid van de Raad van State, toe. ‘Alleen al de coronacrisis heeft laten zien dat het misschien wel belangrijker dan ooit is die spelregels van de parlementaire democratie goed toe te passen.’<br />
<br />
Als aanzet voor een debat over de ministeriële verantwoordelijkheid heeft de Raad enkele voorstellen gedaan:<br />
* Verbeter de informatievoorziening van de regering aan het parlement;<br />
* Maak ‘ontspannen’ afspraken over contacten tussen Kamerleden en ambtenaren;<br />
* Wees zuinig op ambtenaren;<br />
* Leg niet teveel overheidstaken bij onafhankelijke instellingen;<br />
* Voorkom schijnvertoningen in het parlement.<br />
Er is ‘verwarring en onenigheid’ over de ministeriële verantwoordelijkheid, de democratische verantwoordingsplicht van ministers tegenover het parlement. Tien ongevraagde reacties op het ‘ongevraagde advies’ van de Raad van State.
Ministeriële verantwoordelijkheid tegenover een parlement dat niet met een mond spreekt, maar een opeenstapeling is van veelal met elkaar twistende en van mening verschillende partijen.
Ministers moeten voortdurend onderste stenen boven halen, gesteund door een uitdijende entourage van politieke assistenten en ‘politiek sensitieve’ beleidsambtenaren.
Geeft een code écht de gewenste prikkel om kernwaarden van de ambtelijke en politieke cultuur - zoals loyaliteit, objectiviteit, openheid over fouten - overeind te houden?
Om de schijn van politieke beïnvloeding tegen te gaan, verdient het aanbeveling om onafhankelijke taakuitvoering door rijksinspecties een wettelijke basis te geven.
Het lijkt erop alsof we niet verder komen dan dat de ministeriële verantwoordelijkheid voor zelfstandige bestuursorganen moet worden gehandhaafd - en dat de praktijk zich maar moet aanpassen.
