N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Jaargang 15, verkiezingsnummer 4
Uitsluiten van partijen voor de formatie: een historisch perspectief
Hoofdartikel
Alexander van Kessel
Nederland heeft een lange traditie van partijen uitsluiten, zo beschrijft Alexander van Kessel. Zoals de katholieken die de sociaaldemocraten (nét niet) uitsloten, en andersom de sociaaldemocraten die het later ook probeerden. Succes is daarbij niet gegarandeerd, zo leert de geschiedenis.
Rond de extreemrechtse fractievoorzitter Hans Janmaat vormde zich een cordon sanitaire. Janmaat zat van 1982 tot 1986 en opnieuw van 1989 tot 1998 in de Kamer voor de Centrumpartij en de Centrumdemocraten. De leider werd doorgaans genegeerd en geregeld verlieten Kamerleden de zaal als hij sprak.
Uitspreken coalitievoorkeuren staat ver af van volwaardig stembusakkoord
Artikel
Tom Louwerse
Naast uitsluiten kunnen partijen aangeven met wie ze wél willen regeren. Wanneer ze dat doen, geven ze de kiezer ook meer invloed. Daarom pleitte een staatscommissie in 2018 voor stembusakkoorden. In de praktijk blijft het bij eenzijdige voorkeursverklaringen die daar nog een eind van af staan, schrijft Tom Louwerse.
Uitsluiten 2.0: mag de PVV überhaupt nog deelnemen aan de politiek?
Artikel
Sebastiaan van Leunen
Veel partijen sluiten de PVV uit, onder meer vanwege hun antidemocratische standpunten. Daarnaast speelt deze verkiezingen de vraag of een partij met slechts één lid wel mag meedoen. Sebastiaan van Leunen analyseert de discussie rond het vereisen van interne partijdemocratie
Een van de redenen voor de opkomst van de PVV in 2023 was dat de VVD de partij niet langer buitensloot. Joost van Spanje analyseerde in 2023 al de mogelijke gevolgen hiervan op basis van onderzoeken. Nu VVD de PVV wel weer uitsluit, voegt hij daar zijn verwachting aan toe.
""Dat wordt nooit over mijn kiezers gezegd. Als andere partijen zeggen, met GroenLinks-PvdA willen we geen zaken doen, hoor ik nooit iemand zeggen: O je zet meer dan een miljoen kiezers weg.""
Frans Timmermans reageert bij Vandaag Inside op Johan Derksen die zegt: "2,5 miljoen mensen die op [Wilders] stemmen zet jij gewoon keihard buiten de deur; jullie doen niet mee".
