N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Jaargang 15, verkiezingsnummer 1
Wie speelt welke kaart? Het uiterst rechtse kwartet van 2025
Hoofdartikel
Gerrit Voerman, Léonie de Jonge
De PVV, FVD, JA21 en BVNL vormen samen een radicaal-rechts blok dat bij de verkiezingen van 2023 ruim een kwart van de stemmen behaalde. Hoewel alle vier partijen nativistische, autoritaire en populistische kenmerken delen, verschillen ze onderling aanzienlijk op sociaaleconomische kwesties en buitenlandbeleid. Léonie de Jonge en Gerrit Voerman analyseren wat dit uiterst rechtse kwartet bindt en scheidt, en waarschuwen voor de voortschrijdende normalisering van radicaal-rechtse standpunten in de Nederlandse politiek.
De kleine linkse partijen SP, PvdD, DENK en BIJ1 verloren bij de verkiezingen van 2023 fors terrein en zakten van 19 naar 11 zetels. Simon Otjes analyseert waarom deze partijen kampen met interne conflicten en electorale krimp, ondanks hun duidelijke profielen op economie, milieu en diversiteit. Hun kansen in 2025 hangen vooral af van welke thema's centraal staan en hoe sterk GroenLinks-PvdA presteert als grote concurrent aan de linkerzijde.
De klassieke volkspartij verdwijnt uit Nederland: de PvdA zakte in 2017 naar negen zetels, het CDA stortte in 2023 bijna volledig in. Joop van den Berg analyseert hoe volkspartijen hun brede maatschappelijke inbedding en mobilisatiekracht verloren door technocratisering en individualisering. Hij pleit voor nieuwe vormen van de volkspartij: partijen met een klasse-overstijgende aanhang, een overtuigende missie en sterke verbindingen met maatschappelijke organisaties.
Niets nieuws onder de zon? De fusie van de PvdA en GroenLinks in vergelijkend perspectief
Artikel
Gerrit Voerman
De fusie van GroenLinks en PvdA volgt het patroon van eerdere Nederlandse partijfusies: ideologische nabijheid, electorale neergang en het gevoel van politieke marginalisering als drijvende krachten. Gerrit Voerman analyseert hoe dit fusieproces echter op drie punten afwijkt van het historische model: het ontbreekt aan organische samenwerking aan de basis, maatschappelijke steun blijft uit, en het proces verloopt meer top-down dan bottom-up. Of de nieuwe partij slaagt hangt mede af van deze afwijkingen.
