Van de 27 lidstaten van de Europese Unie hebben er zeven een erfelijke monarchie. De rol van de Koning (of in Luxemburg: groothertog) verschilt in die landen eigenlijk nauwelijks. In Zweden is er een strikte scheiding tussen staatshoofd (koning) en regering; in Luxemburg een wat minder strikte scheiding.
Voor alle vorsten geldt dat zij onschendbaar zijn en dat de ministers verantwoordelijk zijn voor alle regeringsdaden, dus ook voor bijvoorbeeld de buitenlandse betrekkingen, benoemingen of legerleiding. Slechts enkele landen noemen de vorst ook staatshoofd. In Nederland is dat niet zo.
| land | wetgeving | formatie/regering | overige |
| België | ondertekening wetten | wijst formateur aan; geen deel van de federale regering | gratieverlening en strafvermindering; verlening adeldom; recht parlement bijeen te roepen en Kamerontbinding |
| Denemarken | ondertekening wetten | wijst formateur aan; lid en voorzitter van de Staatsraad (koning en ministers) | is staatshoofd; starten afzettingsprocedure ministers bij wanbeheer; noodwetgeving uitvaardigen; recht van gratie- en amnestieverlening |
| Luxemburg | ondertekening wetten; maar geen 'vetorecht' | wijst formateur aan; geen formeel deel van de regering | is staatshoofd (symbool van eenheid en bewaker van de onafhankelijkheid); recht van gratieverlening en strafvermindering |
| Nederland | ondertekening wetten | is 'niet verantwoordelijk' deel van de regering; formatie niet wettelijk geregeld, sinds 2012 geen rol | (formeel) voorzitter van de Raad van State |
| Spanje | ondertekening wetten | is deel van de regering; mag kabinetsvergadering voorzitten | is symbool van eenheid en continuïteit; recht van Kamerontbinding; recht volksraadpleging te vorderen; opperbevel leger; individuele gratieverlening |
| Verenigd Koninkrijk | ondertekening wetten | recht om minister-president te benoemen | gratieverlening; benoeming bisschoppen en aartsbisschop Church of England; diverse benoemingen, zoals van de Queens Council |
| Zweden | geen ondertekening wetten | geen deel van de regering; recht om geïnformeerd te worden door ministers, mag ministerraad voorzitten | is staatshoofd |